Khối lượng perp hàng tháng đã duy trì trên $1T trong 3 tháng qua, với tỷ lệ perp DEX-so-với-CEX chạm mức cao nhất mọi thời đại là 19%. Đây là chỉ báo rõ ràng nhất cho thấy các sàn Perp DEX đang chuyển từ một thị trường thay thế ngách sang một phân khúc giá trị của riêng mình.
Tuy nhiên, cấu trúc thị trường hiện tại vẫn cho thấy một phần đáng kể dòng tiền được thúc đẩy bởi ưu đãi, không phải lòng trung thành. Những ví đã chạy theo Hyperliquid, rồi Lighter, tiếp tục dò tìm chương trình points tiếp theo, lặp lại cùng một chiến lược. Các vòng xoay đó tạm thời bóp méo khối lượng, open interest và PMF được cảm nhận.
Variational có thể đang ở vị thế như “điểm đến farming tiếp theo”. Họ đưa ra một sàn perp có cấu trúc khác biệt bằng cách sử dụng RFQ + một nhà tạo lập thị trường tích hợp theo chiều dọc (OLP) trong khi vận hành một chương trình points.
Trong số này, chúng tôi sẽ xem xét các vòng xoay perps do ưu đãi dẫn dắt, thiết kế OLP của Variational và những điều cần theo dõi để đánh giá chất lượng thanh khoản “thật”.

Giới thiệu về Variational
Variational được thành lập bởi Lucas Schuermann và Edward Yu (xuất thân quỹ hedge, quant), gọi vốn $10.3M ở vòng seed và $1.5M ở vòng strategic với các nhà đầu tư như Coinbase Ventures, Bain Capital, Dragonfly và nhiều bên khác.
Họ là một lớp hạ tầng cung cấp hạ tầng offchain và onchain để định giá, thanh toán và bù trừ các giao dịch được thực hiện qua các ứng dụng xây dựng trên Variational, bao gồm:
Omni - nền tảng perp RFQ hướng đến retail, nơi người dùng yêu cầu báo giá từ Omni Liquidity Provider (OLP), nhận một mức giá và chấp nhận nếu đủ tốt.
Pro - phục vụ tổ chức với các sản phẩm phái sinh kiểu OTC có thể tùy chỉnh. (waitlist)
OLP về cơ bản là một vault vốn đóng vai trò động cơ tạo lập thị trường và quản trị rủi ro. OLP thực thi giao dịch nội bộ rồi hedge rủi ro trên các nền tảng bên ngoài, nắm bắt toàn bộ bid–ask spread trừ đi chi phí hedging. Tiền gửi vào OLP hiện do đội ngũ seed, nhưng nằm trong lộ trình mở tiền gửi cho người dùng.
Khác biệt rõ ràng nhất giữa OLP của Omni so với HLP của Hyperliquid hay LLP của Lighter là OLP là đối tác duy nhất. Với HLP/LLP, các vault này tham gia và đóng vai trò backstop trên orderbook, nhưng không phải là đối tác phổ quát.
Các lợi ích cốt lõi mà Omni mang lại là:
Không có phí maker/taker vì giao thức kiếm lợi từ spreads.
Spreads chặt trên các tài sản long-tail khi OLP tổng hợp thanh khoản từ CEX, DEX và OTC.
Toàn bộ doanh thu từ spread chảy về giao thức, không phải các MM bên ngoài. Đây cũng là nguồn cho loss refunds.
Kiểm soát rủi ro. OLP từ chối báo giá trong biến động cực đoan (last-look), khoanh vùng rủi ro qua các pool thanh toán độc lập, sử dụng hedging động.


Chế độ hiện tại: Vòng xoay vốn do ưu đãi dẫn dắt
Perps ngày càng là một cuộc chơi phân phối. Mọi nền tảng cạnh tranh bằng phí thấp hơn, và phí đã gần như bằng 0 (nếu không đã bằng 0 như trường hợp của Omni), các biến số còn lại là
chất lượng khớp lệnh (spreads + slippage),
các sản phẩm cung cấp
ưu đãi thu hút cả takers và makers, trả tiền cho ai đó để giữ spreads chặt. Khi các khoản trợ cấp đó giảm dần, thị trường thường bộc lộ chất lượng thanh khoản “thật”.
Đó là lý do vì sao cuộc chiến perps hiện tại quan trọng hơn khối lượng headline. Khối lượng theo tuần có thể bị “game” nhưng độ ổn định của spread và mức độ bền của OI khó làm giả hơn. Ngay cả các đơn vị dẫn đầu danh mục cũng đang bị đánh giá theo lăng kính này.
Câu chuyện về funding và ownership cũng là một phần của cạnh tranh. Cách Hyperliquid định vị “0 VC + community rewards” là yếu tố đóng góp lớn cho đà tăng trưởng, và là lý do các đối thủ có thể khó tái tạo vòng lặp trung thành mang tính phản xạ của nó. Trái lại, Variational và Lighter đã gọi vốn. Với allocators, điều này không làm nó trở nên tệ, nhưng nó thay đổi động lực của tokenholder khi ưu đãi points chuyển thành tokenomics.
Ưu đãi chiến lược
Vì OLP là nhà cung cấp thanh khoản nội bộ duy nhất, kịch bản lý tưởng là giữ lại nhiều giá trị hơn và có thể tái phân bổ thành lợi ích cho trader (giao dịch 0 phí, loss refunds, tier bonuses, v.v.).
Canh bạc chiến lược là OLP cuối cùng có thể báo giá cạnh tranh trên nhiều thị trường, nghĩa là người dùng có được độ phủ thị trường có thể mở rộng mà không cần “năn nỉ” các MM bên thứ ba hỗ trợ các cặp long-tail.
Phân phối points của Omni chính thức bắt đầu vào tháng 12 năm 2025, phân phối hồi tố 3M cho các trader hiện hữu, với 150K mỗi tuần cho đến Q3 2026 (mới nhất). Điều này đặt Variational trực diện vào meta vòng xoay vốn hiện tại: thu hút dòng tiền ngay bây giờ, rồi chứng minh khả năng giữ chân sau.
Về token $VAR, vốn đã được soft launched trong docs, tài liệu nêu rằng utility của $VAR được kỳ vọng sẽ được thúc đẩy bằng việc sử dụng tối thiểu 30% doanh thu giao thức để mua và burn $VAR, và đội ngũ dự định phân phối ~50% token cho cộng đồng (không cho thấy hoàn toàn là airdrop).

Tổng quan nhanh về Variational
Open Interest: ~$900M (Xếp hạng 5 trên Defillama)
Khối lượng trung bình mỗi ngày: $1.7B
Địa chỉ hoạt động: 15K
(Tuy nhiên, 3M points hồi tố đã được thả cho 27K địa chỉ)
Phân phối points: 3M hồi tố; 150K/tuần bắt đầu từ 15 Dec, 2025, kết thúc muộn nhất vào Q3 2026.


