Chức năng cốt lõi của stablecoins là loại bỏ biến động khỏi các giao dịch trên blockchain, giúp các khoản thanh toán onchain trở nên thiết thực đối với các doanh nghiệp truyền thống. Tuy nhiên, hầu hết các doanh nghiệp lớn vẫn do dự trong việc áp dụng chúng.
Rào cản không phải là sự bất định về quy định pháp lý hay độ phức tạp kỹ thuật, mà đúng hơn là quyền riêng tư. Trên các chain công khai, mọi giao dịch stablecoin đều được ghi lại dưới sự quan sát của toàn bộ mọi người, phơi bày toàn bộ lịch sử tài chính của một công ty. Dù tính minh bạch được ca ngợi như một lợi thế của blockchain, nó lại trở thành một rủi ro khi xử lý dữ liệu thanh toán nhạy cảm.
Gần đây, Aleo và Circle đã ra mắt USDCx trên mainnet, một stablecoin riêng tư được bảo chứng bằng USDC được thiết kế để giải quyết vấn đề này. Quan hệ hợp tác này đại diện cho lần đầu tiên một nhà phát hành stablecoin lớn hỗ trợ một tài sản đô la có khả năng bảo toàn quyền riêng tư.
Trong số này, chúng tôi sẽ xem xét cách Aleo hoạt động, đợt ra mắt USDCx của họ cùng Circle, và bối cảnh rộng hơn của quyền riêng tư có thể lập trình và tuân thủ.

Giới thiệu về Aleo
Aleo là một chain L1 được thiết kế xoay quanh zero-knowledge proofs. Không giống các blockchain điển hình nơi validators thực thi transactions trực tiếp, Aleo cho phép người dùng chạy programs offchain và tạo ZK proofs chứng thực rằng việc tính toán là chính xác. Chỉ proof được gửi lên network, nơi validators xác minh và áp dụng state transition mà không nhìn thấy user inputs. Dữ liệu nhạy cảm không bao giờ rời khỏi thiết bị của người dùng.
Consensus chạy trên AleoBFT, một giao thức proof-of-stake được phát triển từ Narwhal-Bullshark. Ba vai trò trong mạng lưới cùng chia sẻ phần thưởng khối: stakers ủy quyền token cho validators, validators vận hành node và xác minh proofs, và provers tạo ra proofs và giải bài toán coinbase puzzle. The token gốc cấp quyền truy cập blockspace, bồi hoàn cho các bên tham gia, và cho phép staking và governance. Lạm phát bắt đầu ở ~12% trong năm đầu, giảm dần xuống 2% vào năm thứ 10.
Tính toán offchain của Aleo với việc xác minh bằng chứng onchain là yếu tố cho phép stablecoin riêng tư. Mạng lưới có thể xác minh rằng một khoản thanh toán là hợp lệ và tuân thủ mà không bao giờ nhìn thấy người gửi, người nhận, hoặc số tiền.
Vấn đề với Stablecoin công khai
Sự trỗi dậy của các stablecoin bảo vệ quyền riêng tư phản ánh hai xu hướng đang hội tụ. Thứ nhất, các doanh nghiệp đang chuyển nhiều hoạt động tài chính hơn lên onchain. Các đơn vị xử lý bảng lương như Request Finance và Toku, các mạng lưới thanh toán bù trừ B2B, và các dịch vụ fintech cần các đồng đô la kỹ thuật số đáp ứng kỳ vọng về tính bảo mật.
Các cơ quan quản lý cũng đang định hình các tiêu chuẩn về bảo chứng stablecoin và tính minh bạch (ví dụ GENIUS Act), nhưng vẫn chưa đề cập cách các lớp quyền riêng tư nên được đối xử như thế nào. USDCx xử lý điều này bằng cách kết hợp bảo chứng dự trữ đầy đủ và attestation với một lớp quyền riêng tư và hồ sơ tuân thủ. Đồng sáng lập Aleo Howard Wu mô tả thiết kế là “banking‑level privacy”, trong đó các giao dịch không hiển thị với công chúng nhưng vẫn có thể được kiểm toán bởi các bên được ủy quyền.
Mô hình này khác biệt đáng kể so với các privacy coins. Monero và Zcash che giấu toàn bộ chi tiết giao dịch và vì vậy bị hạn chế trên nhiều sàn giao dịch, làm giới hạn khả năng sử dụng của chúng trong các bối cảnh được quản lý. Ngược lại, USDCx là một stablecoin với dự trữ minh bạch và selective disclosure, cho phép Circle cung cấp dữ liệu tuân thủ khi cần thiết.
Mục tiêu không phải là né tránh giám sát mà là bảo vệ thông tin tình báo kinh doanh (ví dụ: mức lương hoặc điều khoản nhà cung cấp) khỏi đối thủ cạnh tranh và kẻ tấn công. Quyền riêng tư có phân quyền (permissioned) có thể khiến các khoản thanh toán onchain trở nên dễ chấp nhận đối với các doanh nghiệp hiện đang tránh blockchain do rủi ro bị lộ.

USDCx: Nước đi stablecoin riêng tư của Circle
USDCx là một stablecoin neo theo đô la, được bảo chứng đầy đủ theo tỷ lệ 1:1 bằng USDC được giữ trong Circle’s xReserve, một hạ tầng smart contract không lưu ký cung cấp chứng thực tiền gửi và xác minh việc minting. Cấu trúc này tích hợp với CCTP và Gateway của Circle, cho phép USDCx chuyển đổi thành USDC tiêu chuẩn trên các chain được hỗ trợ mà không cần bridge của bên thứ ba.
USDCx đã chính thức ra mắt vào 27 Jan 2026, với đợt triển khai ban đầu nhắm đến người dùng tổ chức. Các đối tác ra mắt bao gồm nhà cung cấp dịch vụ trả lương Toku, đơn vị xử lý hóa đơn Request Finance, công ty phân tích Dynamic, nhà vận hành node Blockdaemon và các chuyên gia tuân thủ Chainalysis. Các đối tác này bao phủ trả lương, thanh toán cho nhà cung cấp, hạ tầng và tuân thủ, nhấn mạnh bề rộng các ứng dụng.
Quan trọng là USDCx không hoàn toàn “opaque”. Mọi giao dịch đều bao gồm một hồ sơ tuân thủ mà Circle có thể truy cập để đáp ứng các yêu cầu từ cơ quan quản lý hoặc cơ quan thực thi pháp luật. Người dùng có thể chứng minh tuân thủ KYC/AML mà không làm lộ dữ liệu lên sổ cái công khai, khiến đây là một mô hình bảo vệ quyền riêng tư hơn là quyền riêng tư hoàn toàn.


