Tuần trước, Aptos đã công bố một sự chuyển hướng trong tokenomics: chuyển từ “các khoản trợ cấp thời kỳ bootstrap” (high staking emissions + cheap fees) sang mô hình cung ứng dựa trên hiệu suất, nơi i) emissions được cắt giảm, ii) fees được tăng (vẫn rất nhỏ tính bằng USD), và iii) token thu giữ nhiều giá trị hơn từ việc sử dụng thông qua fee burn. Song song đó, Decibel Trade đang tham gia thị trường, hướng tới trở thành “volume generator” với động cơ giao dịch hoàn toàn onchain thống nhất spot, perps và margin.

Danh sách đề xuất của Aptos (một số hạng mục yêu cầu phê duyệt quản trị / cộng đồng):
- Phần thưởng staking: cắt giảm từ 5.19% → 2.6% (lãi suất hàng năm, khoảng cắt giảm 50%).
- Phí gas: Tăng gấp 10 lần; một giao dịch chuyển stablecoin vẫn sẽ khoảng $0.00014 sau thay đổi; tất cả phí gas đều được đốt.
- Giới hạn cứng: tổng cung tối đa 2.1B APT (tùy thuộc vào sự phê duyệt của cộng đồng); ~1.196B APT đã được phát hành, ngụ ý dư địa ~904M.
- Khóa quỹ nền tảng: 210M APT được khóa vĩnh viễn + stake, “không bao giờ bán hoặc phân phối.”
- Phát hành grant: Các khoản grants/rewards tương lai chỉ vest nếu đạt được các milestones; nếu không thì bị hoãn.
- Mua lại: đang xem xét chương trình mua lại / quỹ dự trữ, có thể được tài trợ bởi tiền mặt + doanh thu tương lai (cấp phép, đầu tư, các nguồn khác).
- Áp lực dư cung đã bắt đầu giảm dần: chu kỳ mở khóa 4 năm kết thúc vào tháng 10/2026, giảm lượng mở khóa cung hàng năm ~60%, cộng với phân phối grant giảm >50% YoY từ 2026→2027 (theo Aptos).

Trong Aptos cũ, staking emissions là ngân sách bảo mật chính, và phí giao dịch thấp đến mức burns hầu như không đáng kể. Lãi suất “risk-free” quá cao đã làm nản lòng hoạt động DeFi hiệu quả, đồng thời làm dấy lên lo ngại về kinh tế validator và tính phi tập trung.

Aptos thế giới mới đang khao khát trở thành một thứ gì đó khác biệt. Thực tế, đó chỉ là một khát vọng, và không có gì được coi là đương nhiên. Kết quả để sáng kiến này có ý nghĩa và chuyển hóa thành sức mạnh tương đối phụ thuộc vào sự thành công của Decibel Trade. Dù một chain giảm phần thưởng staking bao nhiêu đi nữa, nếu không có hoạt động onchain, burns sẽ không đủ để bù đắp cho emissions (còn gọi là “dead chains”).

Giảm phát hành là bước đầu tiên, tạo cảm giác cấp bách (“ít pha loãng hơn và ít trợ cấp hơn, giờ chuỗi cần sử dụng thực tế”). Tương tự, đốt phí cao hơn mỗi tx (phí gấp 10 lần) chỉ quan trọng nếu volume tăng đáng kể. Đó là lúc một DEX gốc như Decibel phát huy tác dụng. Decibel là trung tâm của narrative. Phát hành ở mức 2.6% đưa Aptos vào chế độ “use it or lose it”: ít pha loãng hơn, nhưng giờ sử dụng là không thể thương lượng.

Có khả năng thực sự chúng ta sẽ chứng kiến một làn sóng farmers đổ xô vào airdrop Decibel, đẩy volumes lên cao hơn và lật ngược APT vào một cửa sổ giảm phát ngắn hạn mang tính reflexive. Bạn cần sẵn sàng trước khi bid đó xuất hiện, theo dõi order flow và phân biệt cái gì là thật so với mercenary hoặc manufactured.

Mặc dù một “points rush” trên Decibel có lẽ sẽ thu hút rất nhiều vốn cơ hội, khối lượng giao dịch tăng vọt, và mang lại một cửa sổ giảm phát ngắn hạn cho APT, nhưng triển vọng dài hạn phải tính đến việc tích lũy giá trị bền vững. Nâng cấp này có nghĩa là APT đang chủ động tìm cách nắm bắt giá trị thông qua cả giảm cung ròng và nhu cầu thị trường mở.
Việc đốt gas sẽ trở thành tương đương với “shareholder return”. Aptos đốt phí gas và, với đề xuất tăng phí 10x, lượng đốt trên mỗi đơn vị hoạt động tăng đáng kể. Giảm phát hành là nửa còn lại của phương trình, cắt giảm phần thưởng staking. Đó không phải là “revenue”, nhưng đó là cải thiện thực sự về phát hành ròng nếu nhu cầu giữ nguyên.
Tổng thể, quỹ đạo của giao dịch này là path-dependent theo kỳ vọng của Decibel. Hầu hết các chains không nhận được fee burn đáng kể từ transfers và mints; chúng nhận được từ trading (orders/cancels/matches) và hoạt động thanh lý nặng. Tuy nhiên, điều này không đơn giản, vì perps là một trong những lĩnh vực cạnh tranh nhất (nếu không phải là nhất) trong crypto.

Đây là cốt lõi của giao dịch: việc cắt giảm phát hành 50% + một nền tảng thực sự có thông lượng cao có thể hợp lý đảo ngược phát hành ròng thành âm. Nhưng “một nền tảng” đó phải thực sự thành công. Nếu Decibel thực sự thúc đẩy đốt ~32M APT/năm, ở mức $0.85 thì đó là ~$27.2M/năm giảm cung tương đương “mua lại”. So với market cap ~$673M, đó là khoảng ~4.1% burn yield.
Mức cơ sở khó chịu: Phí Aptos hiện tại rất nhỏ (~$500/ngày). Ngay cả nếu tăng phí gấp 10x mà không có sự tăng trưởng hoạt động, bạn vẫn đang nói về “vài triệu đô la một năm” giá trị phí burn, điều này không tạo ra tác động đáng kể so với staking emissions. Một lần nữa, đề xuất này không phải là bảo đảm cho sự tăng giá, mà là một cách hữu ích để so sánh “mức độ sử dụng nào đã được định giá vào” giữa các tài sản.

Từ góc độ giá trị tương đối, việc đặt các chuỗi MoveVM đối mặt nhau cho thấy khoảng cách vốn hóa thị trường đáng kể: SUI ~$3.6B so với APT ~$0.67B. Tuy nhiên, khi xem xét quy mô stablecoin, Aptos nắm giữ ~$1.85B so với ~$550M của Sui. Khối lượng perps của Sui (7d) đạt ~$1.2B, trong khi Aptos đang chờ cơ hội với lượng stablecoin dồi dào sẵn sàng trong túi dự trữ. Sui đang có động lực thuận lợi từ perps lúc này; Aptos có thanh khoản (stablecoins) nhưng chưa có vòng quay giao dịch.
Aptos đang đặt cược táo bạo, rõ ràng cố gắng buộc phải re-rate. Nếu bạn muốn diễn đạt luận điểm một cách rõ ràng, vị thế long APT so với một rổ các high-dilution L1s có thể hợp lý. Một lựa chọn khác, nếu bạn muốn biểu hiện beta cao nhất, vị thế long APT so với SUI là cặp “Move L1 relative value” rõ ràng nhất, vì khoảng cách market cap lớn và hướng supply-policy đang phân kỳ. Sử dụng tight risk controls; cả hai đều volatile.


